Piyasalar arası korelasyon analizi: tahviller, dolar, emtialar
🎯 Neler öğreneceksin
Bu dersin sonunda şunları yapabileceksin:
- Korelasyonlu piyasalar: SPX/NDX 0,95+, USD/altın -0,7, tahvil/hisse -0,5
- Uyumsuzluklar rejim değişimine işaret eder: SPX yükselirken tahviller de yükseliyorsa bu olağandışıdır, dönüşe dikkat edin
- Öncü-ardıl ilişkiler: bakır SPX'in 2-4 hafta önünde gider, yüksek getirili kredi hisselerin önünde gider
- Çerçeve: öncü göstergeleri izleyin → bakır aşağı kırılırsa SPX'te zayıflık bekleyin → uzun pozisyonu azaltın
⚡ Yarın için hızlı kazanımlar (açmak için tıkla)
Kendini fazla yükleme. Şu üç adımla başla:
- 10 yıllık ABD tahvil faizini (^TNX) izleme listenize ekleyin ve her gün kontrol edin — ^TNX'i aracı kurumunuzun izleme listesine ekleyin (finance.yahoo.com/quote/%5ETNX). Her sabah SPY'a bakmadan ÖNCE 10 yıllık faize bakın. Her şeyi faizler sürükler. 10 yıllık faiz +10 baz puan (bp) sıçradığında SPY genellikle %0,5-1,0 düşer. Faiz -10 bp gerilediğinde SPY yükselir. Sarah Martinez'in kaybı $89,000 (-%49,4) ve süresi 8 hafta oldu (Eylül-Ekim 2023). 10 yıllık faiz «SAT» diye bağırırken o SPY'daki düşüşleri satın aldı: faiz %4,10'dan %4,95'e çıktı (+85 bp), SPY ise 455 dolardan 420 dolara indi (-%7,7). Faizleri görmezden geldi ve düşüşleri almayı sürdürdü. Örüntü: 10 yıllık faiz %4,5'in üzerinde ve YÜKSELİYORSA hisseler için olumsuz. %4,0'ın altında ve DÜŞÜYORSA olumlu. Her gün bakın: gece boyunca +/- 5 bp hareket ettiyse pozisyonlarınızı buna göre ayarlayın. Bu, «SPY neden çakıldı?» kafa karışıklığının %50'sini ortadan kaldırır.
- Dolar endeksini (DXY) her hafta SPY ile karşılaştırın — finance.yahoo.com/quote/DX-F.NYB adresine gidin. DXY grafiğini SPY grafiğiyle yan yana karşılaştırın. Normal ilişki: DXY YUKARI = SPY AŞAĞI (güçlü dolar çok uluslu şirketlerin kârını baskılar, risk iştahı kaçar). Korelasyon bozulduğunda (ikisi birlikte yükseliyor ya da ikisi birlikte düşüyorsa) = rejim değişimi sinyali. Örnek: 2023'ün dördüncü çeyreğinde DXY 107'den 101'e geriledi (-%5,6) ve SPY 420 dolardan 480 dolara çıktı (+%14,3). Klasik ters korelasyon. Mart 2020: DXY 103'e fırladı (+%8), SPY 220 dolara çakıldı (-%35). Her pazar DXY'ye bakın: yeni zirveler = SPY için olumsuz (risk iştahı kaçıyor), aşağı kırılım = olumlu (risk iştahı açılıyor). DXY 100/105/110 seviyelerine geldiğinde SPY'dan teyit bekleyin.
- Bakır vadelilerini ($HG_F) her hafta SPX'e karşı takip edin — Bakıra «Doktor Bakır» denir: küresel büyümeyi hisselerden 2-4 hafta önce haber verir. finance.yahoo.com/quote/HG=F adresine gidin. Bakır grafiğini SPY ile karşılaştırın. SPY yatay seyrederken bakır yeni zirveler yapıyorsa = olumlu teyit (ekonomi güçlü, SPY takip eder). SPY tutunurken bakır aşağı kırılıyorsa = UYARI (zayıflık geliyor). Örnek: Temmuz 2024'te bakır libre başına 5,20 dolarda zirve yaptı ve 4,10 dolara indi (-%21). SPY 565 dolarda zirve yaptı ve 520 dolara indi (-%8). Bakır 1-2 hafta öncü oldu. Nasıl kullanılır: bakır bir haftada %5'ten fazla düşerse SPY pozisyonunu %30 azaltın. Bakır %5'ten fazla yükselirse SPY uzun pozisyonlarını artırın. Bakır = sanayi üretimi = GSYİH = kârlar = hisse fiyatları. Hisseler için en doğrudan öncü gösterge.
📋 Ön koşullar
Bu ders şu derslerdeki kavramların üzerine kurulu:
- Ders 01: Likidite yalanı — Kurumların likiditeyi nasıl imal ettiğini anla
- Ders 02: Hacim yalan söylemez — Delta analizini ve emilim örüntülerini öğren
- Ders 03: Price action öldü — Order flow ve tape reading'in temellerini öğren
✅ Bunları bitirdiysen hazırsın. Bitirmediysen önce temel derslerle başla.
Hisseler boşlukta işlem görmez. 10 yıllık faiz 30 baz puan sıçradığında SPX tepki verir. Dolar desteğini kırdığında altın yükselir. Profesyonel yatırımcılar bu ilişkileri sürekli izler, çünkü piyasalar arası sinyaller hisse hareketlerini gerçekleşmeden ÖNCE haber verir.
Bireysel yatırımcılar bütün gün SPY grafiklerine bakar ve neden birden %2 düştüğünü merak eder. Oysa o sırada tahvil piyasası üç saattir «risk iştahı kaçıyor» diye bağırıyordu. Yüksek getirili kredi farkları açılıyordu. Dolar fırlıyordu. Bakır çöküyordu. Bütün uyarılar oradaydı — sadece SPY grafiğinde değil.
Profesyonel yatırımcılar hisselerin yanı sıra tahvilleri, doları, emtiaları, kredi farklarını ve oynaklığı izler. Bu piyasalar sermaye akımları, korelasyon arbitrajı ve sistematik stratejiler üzerinden birbirine bağlıdır. Korelasyonlar bozulduğunda — hisseler yükselirken tahviller düşmeyi reddettiğinde — bu, işlem yapmaya değer bir uyumsuzluk sinyalidir.
🚨 Açık konuşalım
Piyasalar arası analiz, kurumsal yatırımcıların düşünme biçimidir. Bir serbest fon sermaye dağıtırken yalnızca «hisseler ucuz mu?» diye sormaz. Şunu sorar: «Mevcut faiz seviyelerinde hisseler tahvillere göre nasıl fiyatlanıyor? Doların gidişatı destekleyici mi? Kredi farkları hisse yükselişini teyit ediyor mu?» Bu ders size kurumsal bir tahsis yöneticisi gibi düşünmeyi öğretir: piyasaları tek başına değil, birbirleriyle ilişkileri içinde çözümlemeyi.
🎯 Ustalaşacağın temel noktalar
- Temel korelasyon çerçeveleri: Hisseler, tahviller, dolar ve emtialar farklı piyasa rejimlerinde nasıl etkileşir
- Kritik uyumsuzluk sinyalleri: Kredi, emtialar ya da faizler hisselerle çeliştiğinde — ve bunu nasıl işleme dönüştüreceğiniz
- Korelasyon rejimi değişimleri: Korelasyonların ne zaman bozulduğunu (Mart 2020 tasfiyesi) ve ne zaman normalleştiğini ayırt etmek
- Gerçek zamanlı izleme: Hisselerde dönüş gerçekleşmeden uyarıları yakalamak için günlük piyasalar arası kontrol listeleri kurmak
- Signal Pilot entegrasyonu: Varlıklar arası analiz için Janus Atlas, Pentarch Pilot ve Plutus Flow kullanımı
📉 VAKA ÇALIŞMASI: Sarah'nın 89.000 dolarlık piyasalar arası körlüğü (Eylül-Ekim 2023)
Trader: Sarah Martinez (birleşik örnek), Chicago'dan 6 yıllık hisse yatırımcısı (180.000 dolarlık hesap)
Piyasalar: SPY ve QQQ üzerine kısa vadeli alım opsiyonları (her düşüş alımını kaldıraçlı prim olarak kurguluyordu; SPY'daki -%7,7'lik hareketin hesabının yarısını götürmesinin nedeni buydu)
Ölümcül kusur: Yalnızca SPY grafiklerine bakıyor, tahvil faizlerini, doları ve diğer piyasalardan gelen uyarıları tamamen görmezden geliyordu
Felaket dönemi: 1 Eylül - 27 Ekim 2023 (8 haftalık faiz sıçraması)
Sonuç: 10 yıllık faizler «SAT» diye bağırırken SPY'daki düşüşleri alarak 89.000 dolar kaybetti (-%49,4)
Toparlanma: Günlük piyasalar arası kontrol listesi kurdu → 4 ayda 21.000 dolar kazandı (kalan hesap üzerinden +%23)
Felaketin kronolojisi: tahvil piyasasının uyarısını görmezden gelmek
Sarah'nın örüntüsü (8 haftada 12 işlem, %8 isabet, -89.000 dolar)
Yaklaşım: Sarah saf bir hisse yatırımcısıydı. Yalnızca SPY ve QQQ grafiklerine bakardı. Tahvilleri, faizleri, doları ya da kredi farklarını takip etmezdi. Bilgi TradingView grafiklerinde yoksa onu görmezdi.
Gerçekte olan neydi (Eylül-Ekim 2023):
- 10 yıllık ABD tahvil faizi %4,10'dan %4,95'e fırladı (8 haftada +85 bp - tarihî bir hareket)
- Bu hızda yükselen faizler = hisseler MUTLAKA düşer (tahviller riskli hisselere göre cazip hale gelir)
- TLT (tahvil ETF'si) -%8,2 düştü (tahviller sert satılıyordu)
- DXY (dolar) +%4,1 yükseldi (güçleniyor, risk iştahı kaçıyor)
- Bakır -%7,3 düştü (büyüme endişeleri)
- TÜM piyasalar arası göstergeler «HİSSE SAT» diye bağırıyordu - Sarah HİÇBİRİNİ görmedi
Piyasalar arası körlük örnekleri:
- 7 Eylül (SPY 447 dolar): Sarah üç haftalık, 450 dolar kullanım fiyatlı SPY alım opsiyonlarına 40.000 dolar prim yatırdı («RSI aşırı satım, harika bir düşüş!»). Gözünden kaçan: 10 yıllık faiz %4,10'dan %4,28'e sıçradı (1 haftada +18 bp), TLT -%2,1, dolar +%1,3. SPY 438 dolara indi ve opsiyonlar başabaştan %2,7 dışarıya geçti. Dolar başına 60 sente sattı. Zarar: -16.000 dolar.
- 15 Eylül (SPY 438 dolar): Sarah 440 dolar kullanım fiyatlı SPY alım opsiyonlarına 35.000 dolar yatırdı («destek tutuyor»). Gözünden kaçan: 10 yıllık faiz %4,35, TLT -%1,8. SPY 428 dolara indi. Zarar: -14.000 dolar.
- 22 Eylül (SPY 428 dolar): Sarah 430 dolar kullanım fiyatlı SPY alım opsiyonlarına 45.000 dolar koyarak pozisyonu ikiye katladı («burada tepki vermesi lazım!»). Gözünden kaçan: 10 yıllık faiz %4,48 (tarihî sıçrama), TLT -%2,4, bakır -%3,1. SPY 420 dolara indi. Zarar: -18.900 dolar.
- 29 Eylül (SPY 420 dolar): Sarah 422 dolar kullanım fiyatlı SPY alım opsiyonlarına 50.000 dolar yatırarak elindeki her şeyi ortaya koydu («azami aşırı satım!»). Gözünden kaçan: 10 yıllık faiz %4,68, DXY +%2,1, kredi farkları açılıyor. SPY 413 dolara indi. Zarar: -21.500 dolar.
- 6 Ekim (SPY 423 dolar): Sarah kalanı kapattı. Diğer sekiz işlem — daha küçük hacimliydiler ve biri onun tek kazançlı işlemiydi — toplamda 18.600 dolar daha götürmüştü. Hesap: 91.000 dolar (180.000 dolardan -%49,4). Bunca zaman gözünden kaçan: 10 yıllık faiz %4,88 (%5'e yakın = hisseler için psikolojik direnç).
Sonuç: 12 işlem, 1 kazanç (%8 isabet), -89.000 dolar (-%49,4). 10 yıllık faizler +85 bp fırlarken — satışın asıl motoru buydu — Sarah SPY'ın RSI'ına bakıp «düşüş almaya» devam etti.
Kırılma noktası (6 Ekim): «Az önce hepsini kapattım. 8 haftada SPY'daki düşüşleri alım opsiyonlarıyla alarak 89.000 dolar kaybettim. Her düşüş daha da derinleşti. Anlamıyorum — RSI HER seferinde aşırı satımdaydı. Bir arkadaşım sordu: “Tahvil faizlerine baktın mı?”. “Neden bakayım? Ben hisse işlem yapıyorum, tahvil değil” dedim. Bana bir grafik gösterdi: 8 haftalık kayıp serim boyunca 10 yıllık faiz %4,1'den %4,9'a çıkmıştı. Dedi ki: “Sarah, faizler fırladığında hisseler düşer. Tahviller ve hisseler TERS korelasyonludur. Sen tahvil piyasasıyla dövüşüyordun”. Faizlerin bu kadar önemli olduğuna dair hiçbir fikrim yoktu.»
Farkındalık ve toparlanma
Sarah'nın öğrendikleri (Ekim 2023)
Farkındalık: Hesabı kapattıktan sonra Sarah 2 hafta işlem yapmayı bıraktı. Piyasalar arası korelasyonları inceledi ve şunları keşfetti:
- Hisseler ile tahviller (ters): 10 yıllık faizler hızlı yükseldiğinde hisseler düşer. %4,5 ve üzerindeki tahviller riskli hisselere göre ÇOK caziptir. Kurumlar hisselerden → tahvillere geçer.
- Dolardaki güç hisselere zarar verir: DXY yukarı = risk iştahı kaçıyor = hisseler aşağı. Güçlü dolar = gelişen piyasalarda sıkıntı = küresel büyüme endişeleri.
- Bakır büyümenin göstergesi: Bakır düşüyorsa = ekonomik yavaşlama geliyor = hisseler düşer. «Doktor Bakır» asla yalan söylemez.
- Kredi farklarının açılması: Şirket tahvili farkları açıldığında bu, kurumların kredi riskinin arttığını gördüğü anlamına gelir = hisseler takip edecektir.
Sarah'nın yeni günlük piyasalar arası kontrol listesi:
- 10 yıllık ABD tahvil faizi: Her gün bakın. Hızlı yükseliyorsa (haftada >20 bp) hisseler için OLUMSUZ
- TLT (tahvil ETF'si): TLT sert düşüyorsa faizler yükseliyordur ve hisseler aşağı yönde takip eder
- DXY (dolar endeksi): DXY haftada %1'den fazla yükseliyorsa bu risk iştahının kaçtığı sinyalidir: uzun pozisyondan kaçının
- Bakır vadelileri: Bakır düşüyorsa bu ekonomik yavaşlama sinyalidir: riski azaltın
- HYG (yüksek getirili tahviller): HYG düşüyorsa kredi farkları açılıyordur ve hisseler tehlikededir
- VIX: SPY düşerken VIX yükseliyorsa panik var demektir: savunmada kalın
Yeni kural: «Her SPY işleminden ÖNCE piyasalar arası panele bakın. Üç ya da daha fazla gösterge olumsuzsa (faizler yukarı, tahviller aşağı, dolar yukarı, bakır aşağı, HYG aşağı) DÜŞÜŞ ALMAYIN. Savunmaya geçin ya da açığa satın.»
Toparlanma (Kasım 2023 - Şubat 2024)
Ne değişti: Sarah günlük bir piyasalar arası panel kurdu. Her sabah SPY grafiklerine bakmadan ÖNCE 10 yıllık faizleri, TLT'yi, DXY'yi, bakırı, HYG'yi ve VIX'i takip etti.
- 27 Ekim: 10 yıllık faiz %4,95'te zirve yaptı ve sonra düşmeye başladı. TLT yükselişe geçti. Sarah: «Faizler dönüyor = hisseler için olumlu. 8 haftanın ilk ALIM sinyali». SPY'ı 418 dolardan 20.000 dolarlık alımla aldı (küçük, deneme pozisyonu). SPY 15 Kasım'a kadar 440 dolara çıktı. Kâr: +1.054 dolar.
- 20 Kasım: 10 yıllık faiz %4,42'ye indi, TLT +%4,8, DXY -%1,6, bakır +%3,2. Sarah: «Piyasalar arası göstergelerin TAMAMI olumlu. Uzun pozisyona geçiyorum». SPY'ı 445 dolardan 25.000 dolarlık alımla aldı. SPY 15 Aralık'a kadar 470 dolara çıktı. Kâr: +1.404 dolar.
- 18 Aralık: Fed güvercin tarafa döndü. 10 yıllık faiz %3,88'e indi, TLT +%8,2 (tahvil rallisi). Sarah: «Fed dönüşü + faizlerin çöküşü = çok olumlu». QQQ'yu 400 dolardan 30.000 dolarlık alımla aldı. QQQ 10 Ocak'a kadar 425 dolara çıktı. Kâr: +1.875 dolar.
Sonuçlar (Ekim 2023 - Şubat 2024, 4 ay)
Öncesi (diğer piyasalar göz ardı edilerek, Eylül-Ekim 2023): 12 işlem, %8 isabet (1/12), -89.000 dolar, 180.000 dolardan 91.000 dolara (-%49)
Sonrası (diğer piyasalar takip edilerek, Kasım 2023-Şubat 2024): 18 işlem, %78 isabet (14/18), +21.000 dolar, 91.000 dolardan 112.000 dolara (+%23) — yalnızca hisse, artık prim yok
✅ Sarah'nın temel dersi
Sarah'ın tavsiyesi: «8 haftada 89.000 dolar kaybettim, çünkü yalnızca SPY grafiklerine bakıyordum. Bunca zaman “HİSSE SAT” diye bağıran tahvil piyasasını görmezden geldim. 10 yıllık faizler %4,1'den %4,9'a fırladı (+85 bp) — tarihî bir hareket — ve bunun olduğunu bile bilmiyordum. RSI'a bakarak SPY düşüşlerini almayı sürdürdüm; faizler fırladığında hisselerin düşmek ZORUNDA olduğunu anlamamıştım. Tahviller ve hisseler ters korelasyonludur.
Beni kurtaran şey: günlük bir piyasalar arası kontrol listesi kurmak. Her sabah, SPY'a bakmadan ÖNCE şunlara bakıyorum: 10 yıllık faizler, TLT, DXY, bakır, HYG, VIX. Üç ya da daha fazlası olumsuzsa düşüş almıyorum — savunmaya geçiyorum ya da açığa satıyorum. Kasım 2023'te diğer piyasaları takip etmeye başladığımdan beri isabet oranım %8'den %78'e çıktı. 89.000 doların 21.000'ini geri kazandım — sekiz haftalık yanlışı geri almak için dört ay boyunca doğru yapmam gerekti.
Ders mi? SPY'ı boşlukta işleme dönüştüremezsiniz. Hisseler RSI ya da hareketli ortalamalar yüzünden hareket etmez: MAKRO güçler yüzünden hareket eder — faizler, dolar, emtialar, kredi farkları. Piyasalar arası sinyalleri okumayı öğrenin. Hesabınızı kurtarırlar.»
Vaka çalışması sorusu: 10 yıllık faizler %4,10'dan %4,95'e fırlarken (+85 bp) Sarah SPY'daki düşüşleri alarak 8 haftada 89.000 dolar (-%49,4) kaybetti. İsabet oranı %8'di (12 işlemde 1). Ölümcül hatası neydi?
Şu an yolun yarısındasın. Temel stratejileri öğrendin.
Güzel ilerliyorsunuz! Kısa bir esneme molası verin...
Varlık sınıfları arasındaki ilişkileri anlamak
Piyasalar tek başlarına hareket etmez. Sermaye, on yıllardır geçerliliğini koruyan korelasyonlara göre varlık sınıfları arasında akar. Bu ilişkileri anlamak size avantaj sağlar: bir piyasa hareket ettiğinde başka bir piyasada bundan sonra ne olacağını öngörebilirsiniz.
Dört kritik korelasyon
1. Hisseler ile tahviller (ters korelasyon -0,3 ile -0,7 arasında)
Normal ilişki: Hisseler yükseldiğinde tahviller düşer (faizler yükselir). Hisseler düştüğünde tahviller yükselir (faizler düşer).
Neden: Risk iştahının açık olduğu akımlar hisselere GİDER (tahvil satılır → faizler yukarı). Risk iştahının kaçtığı akımlar tahvillere GİDER (hisse satılır → faizler aşağı).
İşlem sinyali:
- Hisseler yükseliyor + tahvil faizleri düşüyor = OLAĞANDIŞI → dönüş uyarısı (risk iştahının kaçışı hazırlanıyor)
- Hisseler düşüyor + tahvil faizleri yükseliyor = OLAĞANDIŞI → zorunlu satış (Mart 2020 senaryosu)
Temel semboller: SPY (hisse) karşısında TLT (20 yıllık tahvil) ya da ^TNX (10 yıllık faiz). TLT ve SPY aynı gün ikisi birden yükseliyor ya da ikisi birden düşüyorsa = korelasyonun bozulması = UYARI.
2. Hisseler ile dolar (ters korelasyon -0,5 ile -0,8 arasında)
Normal ilişki: Dolar güçlendiğinde (DXY yukarı) hisseler düşer. Dolar zayıfladığında (DXY aşağı) hisseler yükselir.
Neden:
- Güçlü dolar = ABD'li çok uluslu şirketler yurt dışında daha az kazanır (kur rüzgârı ters eser)
- Güçlü dolar = gelişen piyasalarda borç krizi (USD cinsinden borçlanmak pahalılaşır)
- Güçlü dolar = risk iştahının kaçması (güvenliğe kaçış, hisse satışı)
İşlem sinyali:
- DXY 105'in üzerine çıkıyorsa = önemli direnç, SPY için olumsuz
- DXY 100'ün altına iniyorsa = önemli destek kırıldı, SPY için olumlu
Örnek: Eylül 2022. DXY 110'u kırdı (on yılların zirvesi). SPY 4 haftada -%8 çakıldı. Güçlü dolar = hisselerde zayıflık.
3. Dolar ile altın (ters korelasyon -0,7 ile -0,9 arasında)
Normal ilişki: Dolar yükseldiğinde altın düşer. Dolar düştüğünde altın yükselir.
Neden: Altın USD cinsinden fiyatlanır. Dolar güçlenirse = altın yabancı alıcılar için pahalılaşır = talep düşer. Dolar zayıflarsa = altın yabancılar için ucuzlar = talep artar.
İşlem sinyali:
- DXY ve GLD ikisi birden yükseliyorsa = OLAĞANDIŞI → enflasyona karşı korunma talebi (stagflasyon korkusu)
- DXY ve GLD ikisi birden düşüyorsa = risk iştahı açık (güvenlik satılıyor, hisse alınıyor)
Profesyonel ipucu: DXY ve altın İKİSİ BİRDEN yükseliyorsa bu küresel belirsizliğe işaret eder (jeopolitik risk, para birimlerinin değer kaybı korkusu). Orta vadede hisseler için olumsuzdur.
4. Hisseler ile emtialar (bakır, petrol)
Bakır ile hisseler (+0,6 ile +0,8 arasında korelasyon, ÖNCÜ gösterge):
Bakıra «Doktor Bakır» denmesinin nedeni ekonomik büyümeyi haber vermesidir. İnşaatta, imalatta ve elektronikte kullanılır. Bakır talebi yüksek = ekonomi güçlü = hisseler YUKARI takip eder. Bakır talebi düşük = ekonomi zayıf = hisseler AŞAĞI takip eder.
Öncülük süresi: Bakır hisselerden 2-4 hafta ÖNCE hareket eder. Bakır aşağı kırılırsa SPY bir ay içinde takip eder.
Petrol ile hisseler (karmaşık ilişki):
- Petrolde ölçülü yükseliş (+%10-20) = hisseler için OLUMLU (ekonomik büyüme sinyali)
- Petrolde sıçrama (+%50 ve üzeri) = hisseler için OLUMSUZ (enflasyon tehdidi, tüketime darbe)
- Petrolde çöküş (-%30 ve üzeri) = hisseler için OLUMSUZ (resesyon sinyali, talebin yok olması)
İşlem kuralı: Bakır bir haftada +%5 yükseldiğinde SPY uzun pozisyonlarını artırın. Bakır bir haftada -%5 düştüğünde SPY pozisyonunu azaltın ya da koruma ekleyin.
Korelasyon rejimi değişimlerini anlamak
Korelasyonlar sabit değildir: piyasa rejimine göre değişir. Normal piyasalarda öngörülebilir davranırlar. Krizde her şey birlikte hareket eder (yüksek korelasyon). Bu rejim değişimlerini anlamak risk yönetimi için kritiktir.
Yüksek korelasyon = sistemik risk
Tanım: Tüm varlık sınıflarının birlikte hareket etmesi (korelasyon → +1 ya da -1).
Ne zaman olur:
- Piyasa çöküşleri ve zorunlu tasfiyeler (Mart 2020, Ekim 2008)
- Sistematik stratejilerin çözülmesi (oynaklık hedefleyen fonlar, risk paritesi fonları)
- Teminat tamamlama çağrıları ve kaldıraç azaltma dönemleri
Ne oluyor:
- Hisseler düşer, tahviller düşer, altın düşer, kripto düşer, emtialar düşer
- Yalnızca USD nakit yükselir (nihai likiditeye kaçış)
- Çeşitlendirme İŞE YARAMAZ (60/40 portföyler ezilir)
Örnek: Mart 2020 (Kovid çöküşü)
9-18 Mart 2020:
- SPY: -%12
- TLT (tahviller): -%8
- GLD (altın): -%13
- BTC (kripto): -%33
- Petrol: -%35
SPY ile korelasyon: Her şey +0,9 korelasyonla (birlikte düşerek)
Tek kazanan: USD (DXY +%7)
Neden: Zorunlu tasfiye. Fonlar nakit sağlamak için her şeyi satıyordu.
Yüksek korelasyon rejimleri için işlem kuralı:
- Sinyal: SPY ve TLT aynı gün ikisi birden >%1 düşüyorsa
- Aksiyon: TÜM riskli pozisyonları kapatın. Nakde geçin. Korelasyonların normalleşmesini bekleyin (genellikle 1-4 hafta).
- Yeniden giriş: SPY yükselirken TLT düşüyorsa (normal ters korelasyon geri döndü) = yeniden risk almak güvenlidir.
Düşük korelasyon = alfa fırsatı
Tanım: Varlıkların kendi temel verileriyle işlem görmesi (korelasyon → 0).
Şu an yolun yarısındasın. Temel stratejileri öğrendin.
Harika ilerleme! Gerekiyorsa kısa bir esneme molası ver, ardından sıradaki ileri düzey kavramlara geçelim.
Ne zaman olur:
- Normal piyasa ortamları (zamanın %60-70'i)
- Düşük oynaklık rejimleri (VIX <18)
- Hisse seçiminin işe yaradığı piyasalar (2017, 2019, 2023'ün ikinci yarısı)
Ne oluyor:
- Tek tek hisseler kârlara, temel verilere ve sektör eğilimlerine göre işlem görür
- Kimi hisseler +%10, kimileri -%10 (dağılım yüksek)
- Aktif yöneticiler alfa üretebilir (endeksi geçebilir)
İşlem yaklaşımı:
- Düşük korelasyon = pozisyon büyüklüğünü artırın: Hisse seçiminin avantajı en yüksek düzeydedir. Yüksek inançlı işlemlerde agresif olun.
- Yüksek korelasyon = pozisyon büyüklüğünü azaltın: Her şey birlikte hareket ediyorsa = avantaj yoktur. Savunmaya geçin ve rejim değişimini bekleyin.
Piyasalar arası uyarıları kalabalıktan önce fark etmek
En kârlı sinyaller şuradan gelir: uyumsuzluklar— bir piyasanın bir başkasıyla çelişmesi. Normal korelasyonlardaki bu kırılmalar rejim değişimine işaret eder ve hisselerdeki büyük hareketlerden ÖNCE ortaya çıkar.
Kritik uyumsuzluk sinyalleri
⚠️ Olumsuz uyumsuzluk
Sinyal: SPY yeni zirveler yaparken HYG (yüksek getirili tahviller) daha alçak zirveler yapıyor
Türkçesi: Kredi piyasası, hisse piyasasının görmediği bir riski görüyor. Kurumlar kredi pozisyonlarını azaltıyor.
Aksiyon: Uzun pozisyonu azaltın, satım opsiyonu alın, zararı durdur seviyelerini yukarı çekin
Örnek: Ocak 2020. SPY tarihî zirvede. HYG geride kalıyordu (kredi farkları açılıyordu). 2 ay sonra: Kovid çöküşü. Önce kredi uyarmıştı.
✅ Olumlu uyumsuzluk
Sinyal: SPY daha alçak dipler yaparken HYG desteğini koruyor (kredi farkları istikrarlı)
Türkçesi: Kredi piyasası sistemik risk görmüyor. Hisselerdeki satış panik kaynaklı, temel verilere dayanmıyor.
Aksiyon: Düşüşleri kararlılıkla alın, kredi dibi teyit ediyor
Örnek: Ekim 2023. SPY temmuzdan bu yana -%10. HYG yatay (kredi farkları açılmıyordu). Sonuç: SPY dip yaptı ve sonraki 2 ayda +%15 yükseldi. Kredi haklıydı.
Öncü-ardıl ilişkiler: hangi piyasalar önce hareket eder
Bazı piyasalar hisse hareketlerinin günler ya da haftalar ÖNÜNDE gider. Bu öncü göstergeleri izlerseniz, SPY hareketi teyit etmeden ÖNCE pozisyon alabilirsiniz.
| Öncü gösterge | Öncülük süresi | Neyi işaret eder |
|---|---|---|
| Bakır (HG_F) | 2-4 hafta | Ekonomik büyüme ya da daralma |
| Yüksek getirili tahviller (HYG) | 1-3 hafta | Kredi riski ve temerrüt endişeleri |
| Yarı iletkenler (SMH) | 1-2 hafta | Teknoloji sektörünün sağlığı ve döngüsel talep |
| Ulaştırma (IYT) | 1-2 hafta | Ekonomik faaliyet ve taşımacılık talebi |
| Finans (XLF) | Eşzamanlı | Ekonomik güven ve kredi koşulları |
İşleme uygulaması: SPY yatayken bakır -%5 aşağı kırılıyorsa 2-3 hafta içinde SPY'da zayıflığa hazırlanın. SPY yatay seyrederken HYG yükseliyorsa SPY'ın yukarı kırılmasına hazırlanın.
Hepsini bir araya getirmek: gerçek işlemler
1. işlem: dolar kırılımında SPX'i açığa satmak (Eylül 2022)
Kurulum (13 Eylül 2022):
- DXY 110'un üzerinde tutunuyor (on yılların direnci bir önceki hafta kırıldı)
- 10 yıllık faiz %3,5'i kırıyor (hızla yükseliyor, haftada +15 bp)
- SPX 3950'de (ağustos diplerinden gelen toparlanma, ağustos TÜFE'siyle henüz sekti)
Piyasalar arası sinyaller:
- Dolardaki güç: DXY bir ayda +%4 (finansal koşullar sıkılaşıyor)
- Faiz sıçraması: 10 yıllık 6 haftada %2,5'ten %3,5'e (hisse değerlemeleri aşağı yönde yeniden fiyatlanıyor)
- Kredideki zayıflık: HYG yeni dipler yapıyor (SPX'in toparlanma girişimini teyit etmiyor)
İşlem:
- Giriş: SPX'i 3950'den açığa sat (13 Eylül)
- Stop: 4150 (12 Eylül'ün 4119 zirvesinin üzeri)
- Hedef 1: 3750 (önceki dip)
- Hedef 2: 3600 (DXY kırılımından ölçülen hareket)
Sonuç:
23 Eylül: SPX 3750'yi kırıyor (1. hedefe ulaşıldı)
30 Eylül: SPX 3585'e iniyor (2. hedefe ulaşıldı)
İşlem sonuçları:
- Giriş: 3950
- Çıkış: 3600 (kısmi çıkışların ortalaması)
- Kâr: 350 puan (17 günde %8,9)
Neden işe yaradı: Dolar ve faizler «riski sat» diye bağırıyordu.
Piyasalar arası sinyaller SPX'in düşüşünün günler önündeydi.
2. işlem: kredi farklarının daralmasında hisse almak (Kasım 2023)
Kurulum (1 Kasım 2023):
- SPX 4200'de (temmuz zirvesi 4607'den -%9)
- HYG (yüksek getirili tahviller) dip yapıyor, farklar daralıyor
- DXY desteğini kırıyor (zayıf dolar = hisseler için olumlu)
- 10 yıllık faiz %5'te zirve yaptı, şimdi %4,5'e iniyor
Piyasalar arası sinyaller:
- Kredi iyileşiyor: SPX yatayken HYG +%2 (kredi hisseleri yukarı çekiyor)
- Dolardaki zayıflık: DXY 2 haftada -%3 (hisseler için olumlu)
- Faizlerde rahatlama: 10 yıllık -50 bp geriliyor (iskonto oranı üzerinden hisselere destek)
İşlem:
- Giriş: SPX'te 4225'ten uzun pozisyon (1 Kasım)
- Stop: 4100 (son dibin altı)
- Hedef: 4500 (önceki direnç)
Sonuç:
30 Kasım: SPX 4550'de (hedefe ulaşıldı)
31 Aralık: SPX 4770'te (yükseliş uzadı)
İşlem sonuçları:
- Giriş: 4225
- Çıkış: 4550 (hedef)
- Kâr: 325 puan (29 günde %7,7)
Neden işe yaradı: Kredi, dolar ve faizlerin TAMAMI olumlu yönde hizalanmıştı.
Piyasalar arası sinyaller dibi SPX'ten önce teyit etti.
5. bölüm: günlük piyasalar arası kontrol listenizi kurmak
Günlük izleme rutini (10-15 dakika)
1. adım: temel korelasyonları kontrol edin
- SPY ile TLT: ters yönde mi (normal) yoksa birlikte mi (stres) hareket ediyor?
- DXY: bir direnci mi kırıyor (SPX için olumsuz) yoksa bir desteği mi (SPX için olumlu)?
- 10 yıllık faiz: haftalık değişim >20 bp mi? (oynaklık uyarısı)
2. adım: kredi piyasasını kontrol edin
- HYG ile SPY: hizalı mı, ayrışıyor mu?
- HYG/SPY oranı: 3 ayın en düşük seviyesi = olumsuz uyumsuzluk
3. adım: emtiaları kontrol edin
- Bakır (HG ya da COPX): hisseler yükselirken düşüyor mu? = olumsuz
- Altın: dolarla ters korelasyonu sürdürüyor mu?
- Petrol: bir arz şoku temel verilerin önüne mi geçiyor?
4. adım: oynaklığı kontrol edin
- VIX: hisse yükselişine rağmen yüksek = yükselişi satın
- CBOE Skew: >150 = aşırı korku (dönüş)
5. adım: Signal Pilot araçlarını kullanın
- Janus Atlas: SPY, TLT, DXY ve GLD'yi tek bir grafikte üst üste bindirin → uyumsuzlukları görsel olarak yakalayın
- Pentarch Pilot Line: Tahvillerdeki kurumsal order flow ile hisselerdekini karşılaştırın
- Plutus Flow: TLT, GLD ve DXY'de olağandışı opsiyon hareketliliği (korunma sinyalleri)
Temel çıkarımlar
- Hisseler ve tahviller birlikte düşüyorsa = sistemik risk—derhal çıkış sinyali (2008 ve Mart 2020 örüntüsü)
- Güçlü dolar = hisseler için olumsuz—DXY'nin direnci yukarı kırması, SPX zayıflığı için 2-4 haftalık bir öncü göstergedir
- Kredi uyumsuzlukları en güvenilir olanlardır—SPX yükselirken HYG düşüyorsa, kredi genellikle haklı çıkmıştır
- Bakır = küresel büyümenin göstergesi—«Doktor Bakır» düşerken hisseler yükseliyorsa = olumsuz uyumsuzluk
- Faizlerin değişim hızı önemlidir—10 yıllık haftada >20 bp fırlarsa SPX'te oynaklık tetiklenir
- Yüksek korelasyon = riski azaltın—tüm varlıklar birlikte hareket ettiğinde çeşitlendirme işe yaramaz: nakde geçin
🎯 Uygulama alıştırmaları
- Korelasyon analizi: TradingView'i açın. Son 6 ayın SPY, TLT ve DXY grafiklerini aynı ekrana çizin. SPY ile TLT'nin aynı gün düştüğü anları işaretleyin. Sonraki 2 haftada SPY'a ne oldu?
- HYG/SPY oranı çalışması: Son bir yıl için HYG/SPY oranını her gün hesaplayın. Oranın 3 ayın en düşüğünü yaptığı anları işaretleyin. SPX sonraki 4 hafta içinde düzeltme yaptı mı? İsabet oranını hesaplayın.
- Dolar kırılımı backtest'i: DXY'nin aylardır süren bir direnci kırdığı (+%3) son 5 örneği bulun. Sonraki 30 günde SPX nasıl performans gösterdi? Ortalama drawdown ne oldu?
- Kredi uyumsuzluğu avı: 2022 ayı piyasasını gözden geçirin. HYG SPX'e göre ne zaman düşmeye başladı? Kredi, hisselerin düşüşünün kaç hafta önünde gitti?
- Kendi kontrol listenizi kurun: SPY, TLT, DXY, HYG, bakır ve VIX'i takip eden günlük bir tablo oluşturun. Uyumsuzlukların ortaya çıktığı anları not edin. Her uyumsuzluğun çözülmesinin ne kadar sürdüğünü izleyin.
📝 Bilgi kontrolü
Piyasalar arası korelasyon analizi konusundaki anlayışınızı sınayın:
SPY gün içinde +%2 yükseliyor ve tarihî zirvelerine yaklaşıyor. Piyasalar arası panelinize bakıyorsunuz: TLT (20 yıllık ABD tahvili ETF'si) DE +%1,5 yükselmiş (faizler sert düşüyor). DXY (dolar) yatay. Bu neyin sinyali?
Bakır vadelilerini (HG) izliyorsunuz. Bakır 2 haftada -%8 düştü (libre başına 4,50 dolardan 4,14 dolara) ve 4,20 dolardaki kilit desteğin altına indi. Bu sırada SPY 560 dolarda zirveye yakın yatay seyrediyor, düşüşü yalnızca -%1. İşlem ne olmalı?
DXY (ABD dolar endeksi) 106'nın üzerine çıkıyor (aylardır süren direnç) ve 5 günde 108'e yükseliyor (+%2). SPY 550 dolarda. 10 yıllık faiz %4,3'te (istikrarlı). Önümüzdeki 2-4 haftada SPY üzerindeki olası etki nedir?
Korelasyonlar piyasa yapısını açığa çıkarır. Bozulduklarında fırsatlar doğar. İlişkiyi değil, uyumsuzluğu işleme dönüştürün.
İlgili dersler
Volatilite işlem stratejileri
VIX ve varlıklar arası oynaklık ilişkileri.
Dersi oku →Makro rejim çerçevesi
Rejime dayalı piyasalar arası analiz stratejileri.
Dersi oku →⏭️ Sırada
44. ders: HFT'nin mekaniği — Yüksek frekanslı işlem algoritmalarının nasıl çalıştığını ve onların likiditesi olmaktan nasıl kaçınacağınızı öğrenin.
Yalnızca eğitim amaçlıdır. İşlem yapmak önemli ölçüde kayıp riski taşır. Geçmiş performans gelecekteki sonuçları garanti etmez.
💬 Tartışma (0 yorum)
Yorumlar yükleniyor…
Signal Pilot ile işlem yapmaya hazır mısın?
Öğrendiklerini profesyonel göstergeler ve gerçek zamanlı piyasa analizi araçlarıyla uygula.
Signal Pilot'a dön →Yalnızca eğitim amaçlıdır. İşlem yapmak önemli ölçüde kayıp riski taşır. Finansal tavsiye değildir. Geçmiş performans gelecekteki sonuçları garanti etmez.